Yardım

Temel kavramlar#

Grafik node'lardan (varlıklar) ve aralarındaki ilişkilerden oluşur. Her node'un ve her ilişkinin bir tipi vardır; renk, boyut ve doldurulacak alanlar tipten gelir.

Grafik iki modda açılır. Görüntüleme modunda herkes gezer, arar ve kartları okur. Düzenleme modu (E) yalnızca düzenleme yetkisi olanlara açılır; ekleme, bağlama, silme ve tip ayarları bu moddadır.

Sağ üstteki Gösterge grafikteki tipleri renkleriyle listeler; her tipi oradan görünür, soluk ya da gizli yapabilirsiniz. Grafik bilgisi paneli (I) açıklamayı, Node tipleri ile İlişki tipleri listesini ve kayıtlı görünümleri gösterir.

Bir node'u seçince ilişkilerinin etiketleri görünür; kartındaki ilişkiler listesinde bir satırın üzerine gelince o komşu grafikte vurgulanır. Aynı iki node arasındaki ilişkilerin adları tek etikette birleşir (ör. H2 · H3); birbirinin ya da bir node etiketinin üstüne binecek etiket yazılmaz, yakınlaştırınca yer açıldıkça görünür. Açıklamasında bir grafik bağlantısı olan node'a (ör. bir il düğümünden o ilin grafiğine) çift tıklarsanız o bağlantı açılır. Çift tık yalnızca aşağı iner: bulunduğunuz grafiğe ya da üst grafiğe giden bağlantılar atlanır (il grafiğindeki bir ilçe sizi Türkiye grafiğine geri götürmez; üst grafiğe kartındaki bağlantıdan dönebilirsiniz). Gidilecek bağlantısı olmayan node'da çift tık yakınlaştırır.

Arama kutusu (/) node'ları adına ve ekranda görünen etiketine göre bulur; Türkçe harf ve büyük/küçük harf farkı gözetmez. Node'un Eski adları özelliği (anahtarı eski_adlar; kendi node'unuza “Eski adlar” adıyla ekleyebilirsiniz) de aranır: köy ve mahalle vitrinlerinde eski yer adı (“Şağuç”) bugünkü adı (Aydınpınar) bulur ve sonucun altında Eski adları: … satırı görünür. Eski adlar Vikipedi maddelerinden ve İçişleri Bakanlığı'nın Köylerimiz (1968) listesinden gelir; listeden gelen ad “(1968 listesi)” diye işaretlidir (liste değişikliğin yılını vermez). Bilinen bir eski ad Dahiliye Vekâleti'nin Köylerimizin Adları (1928) listesinde de geçiyorsa yanına 1928 yılı yazılır (“Sinek (1928; 1968 listesi)”). Kitaba bağlanabilen köyün kartında bir Zaman şeridi vardır: yıllı eski adlar sırayla, 1928 kaydı (Türkçe okuma, kitaptaki Osmanlıca ve Latin harfli yazım, o yılın vilâyet, kaza ve nahiyesi, kitabın ilgili PDF sayfasına bağlantı), 1968 listesindeki eski ad ve bugünkü ad. 1928 Osmanlıca yazımı da aranır: “قره بوجاق” yazmak yeter; ى/ي/ی, ك/ک/گ gibi yazım çeşitleri aynı sayılır. 1928 okumaları makineyle yapıldı, hata olabilir. Kartta yalnız o yerin adlarının dayandığı kaynakları anan bir kaynak satırı yazar. Eski adla gelenler adla eşleşenlerden sonra sıralanır. Kutunun altındaki Sitede ara aynı sözcüğü bütün sitenin node'larında, yine eski adlarıyla birlikte arar.

İlk grafik#

Boş bir grafikle başlayın: birkaç node ekleyin, tiplerini seçin ve bağlayın; her şey kendiliğinden kaydedilir.

Grafiklerim sayfasındaki Yeni grafik düğmesi boş bir grafik açar. Boş grafikte “Bu grafik henüz boş” yazar ve üç yol önerilir: Çift tıkla node ekle, Tablodan gir ya da Dosya yükle. Grafiğin adını üst çubuğun ortasındaki başlığa tıklayıp yerinde yazın: Enter ya da başka yere tıklamak kaydeder, Esc vazgeçer.

Düzenle (E) ile düzenleme moduna girip boş bir yere çift tıklayın; telefonda boş alana uzun basın. Yeni node kutusuna adı yazıp bir tip seçin; listede olmayan bir tip adı yazarsanız Yeni tip oluşturulur.

İki node'u bağlamak için Alt tuşunu basılı tutup birinden ötekine sürükleyin; telefonda kartta Bağla'ya, sonra hedef node'a dokunun. Ardından bir ilişki tipi seçin ya da yenisini yazın.

Her değişiklik kendiliğinden kaydedilir; üst çubuktaki gösterge Kaydedildi deyince iş sunucudadır. Düzenlemeden çıkmak için yine E (Düzenlemeden çık).

Grafik listesi ve gruplar#

Grafiklerim ve profil sayfaları yalnızca en üst düzeydeki (kök) grafikleri kart olarak gösterir; alt grafikleri olan kartta N alt grafik düğmesi grubu açar.

Grup sayfasının üstünde konum yolu (Grafiklerim › … › grup) durur; altında alt grafikler bölüm başlıklarıyla listelenir (ör. Karadeniz Bölgesi (18)). Başlığa tıklamak bölümü katlar; bölümün kendi arama kutusu yalnızca o bölümde arar. Bölümü olmayan alt grafikler Diğer bölümündedir; kendi alt grafikleri olan satırdaki ok bir seviye iner. Vitrin grafikleri (iller ve bölgeler, devlet teşkilatı, TBMM, yerel seçimler, coğrafi işaretler) bu yapıda gelir; Türkiye İlleri ve Bölgeleri grafiğinde Türkiye’nin altında yedi coğrafi bölge, onların altında iller durur ve il grafikleri listede bölgelerine göre ayrılır.

Bir grafiği açtığınızda Bilgi panelinde (I) Görünümlerin altında Alt grafikler bölümü o grafiğin doğrudan alt grafiklerini (görebildikleriniz) bölüm başlıklarıyla ve node sayılarıyla listeler; satıra tıklamak alt grafiği açar (ör. Osmanlı Hanedanı → Padişahlar ve Sadrazamlar, il grafikleri). Bölümün altındaki Alt grafikler sayfası aynı listeyi ayrı, paylaşılabilir bir sayfada açar (adres: grafik adresinin sonuna /alt-grafikler); ana sayfadaki kartlarda da alt grafiği olan grafiğin altında N alt grafik bağlantısı bu sayfaya gider. Sayfada her alt grafiğin node sayısı ve kendi alt grafikleri varsa onların sayfasına bağlantı bulunur; yalnız herkesin görebildiği (herkese açık ve üyelere açık) alt grafikler sayılır.

Üstteki Grafiklerde ara kutusu bütün seviyelerde arar (Türkçe harf ve büyük/küçük harf farkı gözetmez) ve her sonucu yoluyla gösterir. Kök kartlar Son düzenlenen ya da Ada göre sıralanır; bölüm içinde sıra vitrinin verdiği sıradır (ör. plaka), sonra ad. Benimle paylaşılanlar aynı biçimde ayrı bir listedir. Üstünü göremediğiniz (ör. özel) bir alt grafik sizin için kök sayılır.

Kendi grafiğinizi bir gruba koymak için grafik ayarlarındaki Grafik listesindeki yeri bölümünden Üst grafik seçin (yalnızca kendi grafikleriniz; kutuya yazarak süzün) ve isterseniz bir Bölüm adı verin; Yok (kök) grafiği yeniden en üste alır. Bunu yalnızca grafiğin sahibi yapabilir; bir grafik kendi alt grafiğinin altına konamaz.

Yön ve adlandırma#

İlişki tipleri yönlü ya da yönsüz olur. Yönlü bir ilişki kaynaktan hedefe bir cümle gibi okunur: Kerem —BABASI→ Tarık, “Kerem'in babası Tarık” demektir.

Yönlü tiplerde canvas'ta ok çizilir; node kartında ilişkiler giden (↗), gelen (↙) ve yönsüz (—) gruplar hâlinde listelenir. İki ucun rolü aynıysa (EVLİ, KARDEŞİ, ORTAĞI) tipi yönsüz yapın: çizgi oksuz olur, iki uçta da aynı ad görünür. Yönü Kartografi'de ilişki tipinin Yönlü kutusu belirler; içe aktarma özetinde de her ilişki tipi için ayrıca seçilir.

Ters yönü ikinci bir ilişki olarak girmeyin. Kerem —BABASI→ Tarık varken bir de Tarık —ÇOCUĞU→ Kerem eklemek aynı bilgiyi iki kez yazar: bağlantı sayısına göre boyutlanan node'lar büyür, yerleşim bu iki node'u fazladan birbirine çeker ve birini silip ötekini unutunca veri kendisiyle çelişir. Tek bir ilişki iki uçtan da okunabilir.

Karşı uçtan farklı okunan ilişkiler için tipe bir ters ad verin: Kartografi'de yönlü bir ilişki tipinin Ters ad alanı. BABASI tipinin ters adı ÇOCUĞU ise Tarık'ın kartında bu ilişki “↙ ÇOCUĞU” grubunda Kerem olarak, ilişki kartında ise adın altındaki “← ÇOCUĞU” satırıyla görünür. Ters ad yalnızca yönlü tiplerde vardır; tip yönsüz yapılınca alan gizlenir, yazılan değer saklanır.

Okuma kuralı: ad kaynaktan, ters ad hedeften okunur. Adı kaynağın cümlesini tamamlayacak biçimde seçin (Garanti —KREDİ VERDİ→ Star Rafinerisi), ters adı hedefin ağzından yazın (Star Rafinerisi'nin kartında “KREDİ ALDIĞI: Garanti”). Canvas etiketleri, gösterge ve veri tablosu her zaman adı gösterir.

Adlandırma: ilişki adlarını kısa ve BÜYÜK HARFLE yazın (BABASI, ÜYESİ, ORTAĞI). Aynı anlamı iki farklı adla yazmayın: her farklı ad ayrı bir tip olur ve iki tipin ilişkileri ayrı sayılır. Tip adları bir grafikte benzersizdir.

Düzenleme#

Düzenleme moduna E ya da soldaki araç çubuğunun kalem düğmesiyle girin. Node ekleme, bağlama, kart düzenleme, silme ve geri alma bu moddadır.

Node ekle: boş bir yere çift tıklayın (telefonda uzun basın), ad ve tip seçin. Bağla: Alt ile bir node'dan ötekine sürükleyin ya da kartta Bağla'ya basıp hedefe tıklayın; Esc vazgeçer.

Bir node'a ya da ilişkiye tıklayınca sağda kartı açılır. Düzenleme modunda ad, tip, Açıklama ve görsel (Görsel URL ya da Yükle) burada değişir; + Özellik tipe yeni bir alan ekler. İlişki kartındaki Ağırlık çizginin kalınlığını belirler. Açıklamadaki http:// ve https:// adresleri kartta ve Grafik bilgisi panelinde tıklanabilir bağlantı olur: bu sitenin adresleri aynı sekmede, dış adresler (ve gömülü görünümde hepsi) yeni sekmede açılır. Bir satır yalnızca Etiket: adres biçimindeyse (ör. “Belediyeler: https://…”) adres yerine etiketi görünür; ardışık böyle satırlar açıklamanın altında küçük bir dipnot satırında “·” ile ayrılır (aynı etiket tekrarlanırsa üst simge 1, 2, 3) (“Üst: TBMM 28. Dönem https://…” satırında “Üst:” metin kalır, ad bağlantı olur); diğer adresler simgeyle ve kısaltılarak gösterilir (bu sitenin grafik adresleri grafik ve node adıyla, ör. “duzce-cografi-isaretleri › duzce-81”), tam adres üzerine gelince görünür. Kartın İlişkiler listesinde aynı yönde aynı adla görünen ilişki grupları tek başlıkta birleşir (ör. vitrin kökünde il kartında DOĞAL GÜZELLİKLERİ); her satırda renkli nokta, ad ve altında ilişkinin etiketi (ör. 5 kayıt) ya da node tipi yazar. Düzenleme modunda düğüm kartının İlişkiler listesinde her satırın sonundaki × düğmesi o ilişkiyi kaldırır (dokunmatikte hep görünür, masaüstünde satırın üzerine gelince); kart açık kalır, ⌘Z geri getirir. İlişki kartının başındaki İlişki tipi alanı ilişkinin tipini değiştirir: tıklayınca grafikteki tüm ilişki tipleri listelenir, birini seçin ya da yeni bir ad yazın. Var olan bir tipin adını yazarsanız (büyük/küçük harf farkı önemsiz) o tip kullanılır, aynı adla ikinci bir tip açılmaz; değişiklik ⌘Z ile geri alınır. İlişkiyi açmak için çizginin tam üstüne gelmek gerekmez: fare çizgiye yaklaşınca çizgi kalınlaşır, adı görünür ve imleç el olur; tıklayınca kartı açılır (dokunmatikte çizginin yakınına dokunmak yeter).

Bir node'a sağ tıklayın (telefonda uzun basın ya da kart başlığındaki ⋯ Diğer işlemler). Menü gruplu: Düzenle (düzenleme modunda Bağla, Çoğalt, Tip değiştir), Seç (Alt birimleriyle seç, Komşularıyla seç, Seçime ekle) ve Görünüm (Buraya odaklan ve görünüm satırları); düzenleme modunda en altta Sil. Telefonda menüde ayrıca Diz vardır; tablet ve masaüstünde dizme işlemleri yalnız Düzen çubuğundadır. Bir ilişkiye — tuvaldeki çizgiye ya da düğüm kartındaki İlişkiler satırına — sağ tıklayınca küçük bir menü açılır: İlişkiyi aç ilişki kartını gösterir, düzenleme modunda Kaldır ilişkiyi siler.

Çoklu seçim: Shift basılıyken node'lara tek tek tıklayın (yeniden Shift+tık seçimden çıkarır; ilk tıkladığınız node'un kartı açık kalır) ya da boş alanda sürükleyerek kutu çizin; telefonda menüdeki Seçime ekle ile node'ları tek tek ekleyin. Seçim; hizalama, dağıtma ve görünüm araçlarının girdisidir. Seçim varken düzen çubuğundaki dizme düğmeleri (Seçilenleri: çevresine, alta, üste, sola, sağa, yaylar; Seçilenleri yaklaştır / uzaklaştır) bağlı olanlar yerine seçtiğiniz node'ları, onların bağlı olduğu node'un (seçilenlerin çoğunun ortak üstü; seçimde olmasa da) çevresine dizer; ortak üst yoksa kartı açık node merkez olur. ⌘/Ctrl basılıyken bir node'u sürüklemek onu bağlı olanlarıyla (alt ağaç) birlikte taşır; bağlı olduğu üst yerinde kalır.

Sil: Delete ya da Backspace seçili öğeyi (ya da tüm seçimi) siler. Geri al ⌘Z / Ctrl+Z, Yinele ⌘⇧Z / Ctrl+Shift+Z; araç çubuğunda da aynı düğmeler var. Toplu bir işlem tek adımda geri alınır; node kartındaki elle etiket konumu da geri alınabilir.

Değişiklikler kendiliğinden kaydedilir. Bağlantı koparsa gösterge yeniden dener; kayıt kalıcı olarak başarısız olursa Değişiklikleri JSON olarak indir ya da Bekleyen değişiklikleri at. Başkası aynı anda düzenlediyse grafik yenilenir.

Kartografi#

Kartografi (C) tiplerin görünüşünü ayarlar: renk, boyut, etiket ve yön. Bir ayar o tipteki bütün node ya da ilişkilere uygulanır. Node'ları silmek tiplerini silmez: tipler grafiğin şablonu olarak kalır. Tip seçicilerde her tipin yanında kaç kez kullanıldığı yazar, hiç kullanılmayanlar soluk ve en altta kullanılmıyor etiketiyle durur; Kartografi'deki Kullanılmayan tipleri temizle hepsini tek adımda siler (⌘Z geri getirir).

Node tipleri: Renk; Boyut kuralı ile en küçük ve en büyük boyut; Etiket (canvas'ta ad yerine gösterilecek özellik). + Node tipi yeni tip ekler; Tipi sil tipi ve o tipteki node'ları siler (onay sorulur).

İlişki tipleri: renk, Yönlü kutusu ve yönlü tiplerde Ters ad (bkz. Yön ve adlandırma). Tipin özelliği varsa Çizgi etiketi: çizginin üstünde Tip adı yerine bir özelliğin değeri yazar (ör. İÇERİR ilişkisinde miktar); değeri boş ilişkide tip adı kalır. + İlişki tipi yeni tip ekler. Aynı adlı birden çok ilişki tipi varsa (ör. eskiden Teşkilat ekle her node tipi çifti için ayrı BİRİMİDİR açıyordu) listenin üstünde uyarı çıkar: Birleştir fazla tiplerin ilişkilerini ilkine taşır ve fazlaları siler; hiçbir ilişki kaybolmaz, değişiklik grafik geçmişinden geri alınabilir. Artık Teşkilat ekle ve Yer ekle var olan aynı adlı tipi kullanır.

Tüm tiplerde ortak ölçek açıkken boyutlar bütün grafiğin en küçük ve en büyük değerine göre, kapalıyken her tip kendi içinde ölçeklenir.

Ziyaretçi varsayılanı yap o anki görünüm ayarlarını (yerleşim, boyut ve etiket seçenekleri) ve göstergedeki tip filtrelerini grafiğe kaydeder: ziyaretçiler grafiği bu ayarlarla açar. Bir kayıtlı görünüm açıkken görünümün tip seçimi değil, görünüm dışındaki kendi seçiminiz yazılır.

Boyut kuralları:

Bağlantı sayısı

Node'a değen bütün ilişkilerin sayısı; çok bağlantılı node büyük görünür.

Sabit

Tipteki her node aynı boyutta: en küçük ile en büyük boyutun ortası.

Gelen

Gelen ilişki sayısı (yönsüz ilişkiler de sayılır); çok işaret edilen node büyür.

Giden

Giden ilişki sayısı (yönsüz ilişkiler de sayılır).

Gelen ağırlıklı

Gelen ilişkilerin ağırlıkları toplamı.

Giden ağırlıklı

Giden ilişkilerin ağırlıkları toplamı.

Veri tablosu#

Veri tablosu (T) grafiği tip tip satırlar hâlinde gösterir; çok sayıda node'u elle girmenin en hızlı yolu budur.

Üstteki sekmelerden bir node ya da ilişki tipi seçin. Bir hücreye çift tıklayın ya da odaklıyken Enter / F2 ile düzenleyin; Esc vazgeçer. Node tiplerinde en alttaki Yeni satır alanına bir ad yazıp Enter'a basınca yeni bir node eklenir.

Tabloda ara satırları süzer; CSV indir açık tipin satırlarını dosyaya yazar. Bir satırı seçmek o node'u ya da ilişkiyi grafikte de seçer.

İçe aktarma#

İçe aktar (düzenleme araç çubuğu) bir dosyadaki node ve ilişkileri grafiğe ekler ya da günceller. Önce bir özet gösterilir; siz onaylamadan hiçbir şey yazılmaz.

Dosya sekmesi CSV, Excel (.xlsx), wide.tr JSON yedeği ve e-Devlet soy belgesi (PDF) kabul eder. JSON yedeği bir grafiği tipleri, konumları ve ayarlarıyla geri yükler; tablolar aşağıdaki başlıklarla okunur; soy belgesi için "e-Devlet soy belgesi" bölümüne bakın.

Her sayfa (ya da CSV dosyası) başlık satırından tanınır: node sayfası en az tip ve ad sütunu, ilişki sayfası kaynak tipi, kaynak adı, hedef tipi ve hedef adı sütunlarını ister. Tanınmayan her sütun bir özellik olur; başlığı boş, başka bir sütunla çakışan ya da tanınan bir sütunun eşanlamlısı olanlar atlanır ve özet bunu bir uyarıyla bildirir. Başlıklarda büyük/küçük harf, Türkçe karakter ve alt çizgi fark etmez.

Aynı tip ve aynı addaki node yeniden oluşturulmaz, güncellenir; Id sütunu varsa eşleşme kimlikle yapılır. Dışa aktardığınız Excel dosyasını bu yüzden düzenleyip geri yükleyebilirsiniz.

Google Sheets sekmesinde Google Sheets bağlantısı alanına tablonun adresini yapıştırıp Getir'e basın. Bağlantıdaki sayfa (gid) alınır; tablo “bağlantıya sahip herkes görüntüleyebilir” olmalıdır.

Özet ekranı her tipin kaç node ya da ilişki getireceğini gösterir. Bir tipi Hariç tut ile dışarıda bırakabilir, ilişki tiplerinin yönünü seçebilir, JSON yedeğindeki ayarları Grafik ayarlarını da uygula ile alabilirsiniz. Uyarılar satır numarasıyla listelenir; hata varsa dosyayı düzeltip yeniden yükleyin. Son adım İçe aktar.

Tanınan sütun başlıkları (her satırda soldaki en belirgin olandır; bir sayfada birden çoğu varsa o seçilir):

e-Devlet soy belgesi#

turkiye.gov.tr'deki Alt-Üst Soy Bilgisi Sorgulama sonucunu tarayıcıdan PDF olarak kaydedip İçe aktar penceresine bırakın. Kişiler, ANNESİ/BABASI ilişkileri (karşı uçta ÇOCUĞU olarak okunur), nüfusa kayıtlı köy/mahalleler ve doğum yerleri kurulur; ağaç kuşaklara göre yerleştirilir.

Aynı belgeyi yeniden yüklemek kopya üretmez: kişiler kayıt yeri ve cilt-hane-birey numarasıyla tanınır. Başka bir aile üyesinin (ör. eşinizin) belgesi ortak kişileri birleştirir; yalnızca adıyla bilinen bir ebeveyn belgeli olarak gelirse aynı düğüm güncellenir.

Belgede kaydı olmayan ebeveynler çocuğun Baba adı / Ana adı alanından açık renkli "yalnızca adı" düğümleri olarak eklenir; istemezseniz özet ekranında bu iki tipi Hariç tutun.

Kayıt yerleri yer katmanına bağlanır; bulunamayan köy ilçesine bağlanır ve uyarıda listelenir. Yer katmanında olmayan doğum yerleri (yurt dışı ya da belirsiz adlar) "Diğer Yer" düğümü olarak en üste konur.

Belge kişisel veri içerir. Grafik herkese açık ya da bağlantıyla paylaşılıyorsa içe aktarmadan önce onay istenir; yüklenen dosya içe aktarma bitince ya da içe aktarmadan vazgeçince (diyalog kapanınca, başka dosyaya geçince) sunucudan silinir.

Özet ekranındaki uyarılar: ad ya da cinsiyet yakınlıkla tutmuyor, yakınlık okunamadı, köy bulunamadı, doğum yeri belirsiz ya da katmanda yok, ebeveyn grafikte iki ayrı düğüm (birini elle silin). Bozuk ya da soy belgesi olmayan PDF reddedilir.

Özet ekranındaki Soy görünümlerini de oluştur kutusu (varsayılan açık) içe aktarmadan sonra belgenin "Kendisi"ni kök alarak beş standart soy görünümünü kurar; aynı adlı görünümler atlanır.

Dışa aktarma#

Dışa aktar (düzenleme araç çubuğu; yalnızca düzenleme yetkisi olanlara görünür) grafiği bir dosyaya indirir.

JSON yedek: tipler, konumlarıyla node'lar, ilişkiler, grafik ayarları, grafiğin dili ve bütün çeviriler; aynı ya da başka bir grafiğe geri yüklenir (kayıtlı görünümler ve üyeler yedeğe girmez). Excel (.xlsx) ve CSV (zip): tip başına bir sayfa, İçe aktar'ın tanıdığı başlıklarla. GraphML ve GEXF: Gephi gibi ağ analizi programları için; çok büyük grafiklerde bu iki biçim kullanılamaz, sınır aşılırsa bir uyarı gösterilir.

Grafiğin o anki görüntüsünü resim olarak almak için Paylaş penceresindeki PNG indir'i kullanın.

Görünümler#

Görünüm, grafiğin seçtiğiniz bir bölümünü kendi düzeniyle kaydeder. Görünümde node taşımak taban grafiği değiştirmez; aynı grafikte farklı hikâyeler anlatmanın yolu budur.

Görünümler Grafik bilgisi panelinde (I) listelenir. Node'ları seçip ⇧V'ye basın ya da sağ tık menüsünden Seçimden görünüm oluştur'u seçin; seçim yoksa Yeni görünüm tüm grafikten başlar. Kamerayı da kaydet işaretliyse görünüm aynı yakınlıkla açılır.

Açık bir görünümde sağ tık menüsündeki Görünüme ekle, Görünümden çıkar ve Komşularını görünüme ekle kullanılır; sürüklemek ve yerleşim çalıştırmak yalnızca görünümü etkiler; düzenleme modunda görünümdeki taşımalar, görünüme ekleme/çıkarma, yerleşim çalıştırma (etiket yönüyle birlikte) ve Görünümün kayıtlı konumlarına dön de Geri al (⌘Z) ile geri alınır. Üstteki görünüm çipinde Görünümü kaydet, Farklı kaydet… ve Görünümü kapat bulunur; Yerleşim panelindeki Görünümün kayıtlı konumlarına dön son kayda götürür.

Listedeki bir görünümü Yeniden adlandır ya da Sil ile yönetin. Adres çubuğundaki ?view= bağlantısı grafiği o görünümle açar; görünüm oluşturmak yazma yetkisi ister, açmak istemez.

Soy grafiklerinde ANNESİ/BABASI bağı olan bir kişi seçip Soy görünümlerini oluştur dediğinizde o kişiden beş görünüm kurulur: Soy ağacı (tüm soy, kum saati), Anne tarafı ve Baba tarafı (ata ağaçları), Göç (kişiler ve doğum yerleri; yurt dışı üstte, Türkiye altta) ve Nüfus kayıt yerleri (köy → ilçe → il zinciri). Yerler ilgisiz görünümlerde gizli başlar. Aynı adlı bir görünüm zaten varsa atlanır; bildirim kaçının oluşturulup kaçının atlandığını söyler.

Vitrinin kendi görünümleri (ör. idari yapı grafiklerindeki Kompakt ve Hilal, teşkilat grafiğindeki Cumhurbaşkanlığı) vitrin her yeniden üretildiğinde tazelenir. Yazma yetkiniz varsa bunları da düzenleyip çipteki Kaydet ile kaydedebilir, listede yeniden adlandırabilirsiniz: kaydettiğiniz düzen vitrin güncellemelerinde korunur (vitrine yeni giren node'lar görünüme eklenir), vitrinin ürettiği sürüm de ayrıca saklanır. Çipin altındaki notta ve listedeki satır menüsünde Vitrin sürümüne döndür görünümü vitrinin ürettiği hâle geri getirir. Ayrı bir kopya istiyorsanız Farklı kaydet… kullanın; vitrin görünümünü silmek serbesttir, bir sonraki üretimde geri gelir.

Gösterge ve tip filtreleri#

Sağ üstteki Gösterge node ve ilişki tiplerini listeler. Satırdaki düğmeye tıkladıkça tip sırayla görünür, soluk ve gizli olur; Tümünü göster hepsini geri açar.

Gizli tipteki node'lar ve ilişkileri çizilmez ve tıklanamaz; gizli bir ilişki tipi yalnızca o çizgileri kaldırır, node'lar kalır. Soluk tip kendi renginin açık tonunda ve küçük çizilir; seçtiğiniz node'un komşusuysa yine vurgulanır. Aynı adlı ilişki tipleri göstergede tek satırdır; durumları ayrışmışsa (ör. yalnızca biri gizliyse) satır karışık görünür ve tıklayınca hepsi görünür olur.

Yerleşimler (ForceAtlas2 ve tek seferlik paketler) ve kümeler yalnızca görünür tipler üzerinde çalışır: gizli node'lar ne yer değiştirir ne başkalarını iter. Soluk tipler hesaba girer. Bir tipi gizlemek ya da yeniden göstermek hesaplanmış kümeleri siler; gerekirse yeniden hesaplayın.

Arama gizli tipteki node'ları da bulur ve tipi gizli diye işaretler; birini seçince o tip görünür olur. Node kartının komşu listesinde de tipi gizli komşular soluk ve işaretlidir; tıklanınca tipleri görünür olur.

Seçim size özeldir ve adres çubuğuna yazılmaz; sayfa yenilenince grafiğin varsayılanına döner. Veri tablosu ve dışa aktarma filtreden etkilenmez.

Bir görünüm kaydederken o anki seçim görünümle birlikte saklanır ve görünüm açılınca uygulanır. Hiçbir tip gizli ya da soluk değilken de öyle: o görünüm, sizin seçiminiz ya da grafiğin varsayılanı ne olursa olsun bütün tipleri gösterir. Tip filtrelerinden önce kaydedilmiş görünümler seçiminize dokunmaz. Görünümü kapatınca açmadan önceki seçiminize dönersiniz. Görünüm açıkken seçimi değiştirmek görünümü kaydedilmemiş yapar.

Kartografi'deki Ziyaretçi varsayılanı yap kendi seçiminizi de grafiğin varsayılanı yapar: grafiği açan herkes onunla başlar. Bir görünüm açıkken görünümün seçimi değil, görünüm dışındaki (görünümü kapatınca döndüğünüz) seçiminiz kaydedilir. JSON yedeği bu varsayılanı taşır; yedek başka bir grafiğe açılırsa seçim oradaki tiplere uyarlanır.

Düzen araçları ve yerleşimler#

Yerleşim node'ları otomatik yerleştirir; düzen araçları seçili node'ları elle yayar, hizalar ve dizer. Konumlar düzenleme modunda kaydedilir; görüntüleme modundaki değişiklikler yalnızca sizin ekranınızda kalır.

Yerleşim panelinde (V ya da sağ alttaki en alt düğme) bir Yerleşim seçin. ForceAtlas2 sürekli çalışır: Boşluk ya da sağ alttaki düğme Yerleşimi çalıştır / Yerleşimi durdur; düzenleme modunda yerleşim durunca konumlar kaydedilir. Büyük grafiklerde hesap sürerken Hesabı iptal et görünür. Pozisyonları kaydet o anki konumları hemen yazar, Konumları sıfırla sayfanın açıldığı hâle döndürür.

ForceAtlas2 seçiliyken Çekim node'ları merkeze toplar, Ölçek aralarını açar.

Node ve ilişki görünüşü sağ alttaki düğme sütunundadır. Node düğmesi (nokta ve iki çizgi): Node adları — Ne zaman (Oto — ekrana sığan adlar, çakışmasız; Odakta — yalnız üzerine gelinen ya da seçili node ile bağlı olanlarının adları; Hiç — yalnız odaktaki node'un adı) ve Ad konumu (Oto, Sağ, Sol, Üst, Alt; bütün grafik için varsayılan, önce o taraf denenir — node'a tek tek verdiğiniz konum önce gelir), Node boyutu, Etiket boyutu (node ve ilişki yazılarını küçültür ya da büyütür; kalabalık grafiklerde küçültmek etiketlerin binmesini azaltır), Etiketleri kısalt ve Görselleri göster; tıklamak node adlarını Oto ile Odakta arasında değiştirir. Aa düğmesi: İlişki adları — Ne zaman (Hep; Odakta — üzerine gelinen ya da seçili node'un ilişkileri; Seçiliyken — yalnız tıklanan node'un ilişkileri; Hiç), Nerede (çizginin Üstünde, Üzerinde — çizgiyi keserek, Altında), Yön (çizgiye Paralel ya da hep Yatay) ve Ağırlıkları göster; tıklamak ilişki adlarını Hep ile Odakta arasında değiştirir (düğme basılıysa adlar hep görünür; üstü çiziliyse Hiç, altı noktalıysa Seçiliyken). İki düğmede de üzerine gelince (dokunmatikte dokununca) ayar paleti açılır; fareyle üzerine gelinen ya da kartı açık ilişkinin adı her kipte görünür. Bu ayarlar yalnızca sizin ekranınızı değiştirir; ziyaretçilere göstermek için Kartografi'de Ziyaretçi varsayılanı yap. Yerleşim panelinin altındaki Ayarları varsayılana döndür bu ayarları ve gösterge filtresini grafiğin kayıtlı varsayılanına çevirir (sayfayı yenilemek gibi; konumlar ve elle konumlanmış etiketler değişmez).

Etiketler birbirine ve node'lara binmez: önce seçili (ya da üzerine gelinen) node'un ve komşularının, sonra büyük node'ların etiketi yazılır; yer kalmayanlar gizlenir, yakınlaştıkça görünür. Her etiket sırayla sağ, sol, üst ve alt konumu dener ve ilişki çizgisi kesmeyen ilkini alır (hepsi kesiyorsa en az keseni); beyaz kenarlık arkadan geçen çizgiyi yazının arkasında keser.

Çiçek ve Hilal'de etiketler ışın boyunca yazılır: 1. düzeyinki içe, daha derindekiler dışa, kökünkü node'un altına. Etiket önce ışın boyunca, sonra ışının iki yanına kaydırılmış, en son ters yönde yer arar. Başka bir yerleşim çalıştırılınca etiketler yataya döner (elle seçilen konumlar kalır). Yön ziyaretçilere Kartografi'deki Ziyaretçi varsayılanı yap ile kalıcı olur; kayıtlı görünümler kendi yönünü saklar.

Etiketin yeri ve yönü düzen çubuğundaki etiket grubundan elle seçilir (aşağıda). Telefonda düzen çubuğu olmadığından node kartında Etiket satırı görünür: Otomatik, Sağ, Sol, Üst ya da Alt; Bağlı olanlara da uygula aynı seçimi o node'un ekranda görünen komşularına verir (görünümün ya da gösterge filtresinin gizlediklerine değil). Elle konumlanan etiket, node ekranda en az 3 px'se ve odak yüzünden solmamışsa büyüklük eşiğinin altında da yazılır; en üstte ve yatay çizilir (Çiçek ve Hilal'de de), diğer etiketler ondan kaçar. Çok küçük ya da solmuş node'un etiketi yazılmaz. Düzenleme modunda seçim hemen kaydedilir (açık bir görünüm varsa görünümün Kaydet'iyle) ve Geri al (⌘Z) ile geri alınır; görüntüleme modunda ve ziyaretçide yalnızca sizin ekranınızda kalır. Düzen çubuğundaki etiket grubu (tablet ve masaüstü): Shift ile birden çok node seçiliyse seçilenlere, değilse kartı açık node'a uygulanır — Sağ, Sol, Üst, Alt, Oto (otomatik) konumların yanında yazının yönü de seçilir: aşağıdan yukarı, yukarıdan aşağı, açıyla (derece) (∠ düğmesi; 0 yatay, 90 aşağıdan yukarı, eksi değer aşağı doğru; Uygula) ve ışınsal: yazılar kartı açık node'dan DIŞA bakar (seçim varsa seçilenler, yoksa bağlı olanlar; merkez yoksa önce bir node'a tıklayın). Yön konumu, konum da yönü kaldırır; hepsi Geri al ile geri alınır. Bir grafikte en çok 5.000 node'un etiketi elle konumlanabilir.

Telefonda node'a uzun basınca açılan menüdeki Diz: Bağlı olanları Çevresine, Alta, Üste, Sola, Sağa ya da yarım daireye (Sağda yay, Solda yay, Üstte yay, Altta yay) dizer; Bağlı olanları yaklaştır / uzaklaştır alt ağacı ölçekler — her biri kendi alt birimleriyle birlikte kayar; Satırları sar açıkken çok sayıdaki bağlı olan tek uzun çizgi yerine birkaç kısa satıra (sola/sağa dizilirken sütuna) bölünür; Komşuları yelpaze gibi diz komşuları boş tarafa doğru bir yaya açar; Seçimi grubunda Seçimi yay ve Seçimi sıkıştır (⌘⇧] / ⌘⇧[; seçim yoksa tüm grafik), Hizala (en az iki seçili node: Sola, Sağa, Üste, Alta, Dikey eksende ortala, Yatay eksende ortala) ve Dağıt (en az üç: Yatay eşit aralık, Dikey eşit aralık). Tablet ve masaüstünde aynı işlemler Düzen çubuğundadır.

Yapışkan hizalama: düzenleme modunda bir node'u sürüklerken ekrandaki başka bir node'la aynı yatay ya da dikey hizaya yaklaşınca pembe kesik bir çizgi çıkar ve node hizaya yapışır (aynı üste bağlı kardeşler önceliklidir). Aynı anda en yakın bağlı node'a uzaklık ve yataydan açı gösterilir (ör. 4,0 · 45°); açı 15°'nin katlarına yapışır (yakındaki ilgisiz bir node'la hizadan önce gelir); ölçü etiketi çizginin ortasında durur, node'un adını kapatmaz. Eşit aralık: bir sütuna ya da satıra hizalıyken node, o hattaki iki komşusunun tam ortasına ya da yandaki aralığın devamına (aralıklar eşit olacak yere) yapışır; eşit uzaklık: hizaya kilitli değilken bağlı node'a uzaklık, onun başka bir bağlısının uzaklığına eşitlenir (yön korunur). İkisinde de eşit parçalar mor çentikli çizgilerle gösterilir ve etiketin başında = çıkar. Daire kılavuzu: node'un kardeşleri üstünün çevresinde bir daire üzerindeyse sürüklerken o daire kesik çizgiyle ve kardeşlerin eşit aralıklı olacağı noktalar küçük halkalarla çizilir; node daireye yaklaşınca daireye, bir noktaya yaklaşınca o noktaya yapışır (daire öteki yapışmalardan önce gelir) ve ölçü üste göre verilir. Daireye bırakınca çıkan Daireye yerleşti bildirimindeki Kardeşleri eşit diz bütün kardeşleri aynı daireye eşit açıyla dizer (⌘Z ile geri alınır). Tablet ve masaüstünde sol araç çubuğundaki mıknatıs yapışmayı ve daireyi açıp kapatır (telefonda yapışma hep açıktır); sürüklerken Alt basılı tutmak geçici olarak kapatır. Yön kilidi: sürükleme başladıktan sonra Shift'e basılı tutarsanız node başladığı yerden yalnız yatay ya da dikey gider (hangi yöne daha çok çektiyseniz); kilit çizgisi pembe gösterilir. Shift'e sürüklemeden ÖNCE basıp tıklamak eskisi gibi node'u seçime ekler/çıkarır. Ok tuşları Shift ile seçilen node'ları, seçim yoksa kartı açık node'u ekranda 1 piksel, Shift ile 10 piksel kaydırır (ince ayar için; düzenleme modunda kaydedilir ve ⌘Z ile geri alınır, açık görünümde görünüme yazılır).

Düzen çubuğu (tablet ve masaüstü): bir node'un kartı açıkken ya da en az iki node seçiliyken ekranın altında kısa bir çubuk çıkar; dizme işlemlerinin bu ekranlardaki tek yeridir. İşlemler Photoshop araç kutusundaki gibi gruplanmıştır: her düğme grubun son kullanılan işlemini gösterir ve tek tıkla yineler; üzerine gelince (dokunmatikte köşedeki küçük üçgene basınca) grubun bütün seçenekleri üstünde açılır, ana düğmenin işi orada çerçevelidir. Gruplar: Bağlı olanları diz — bağlı olanları çevresine / alta / üste / sola / sağa, Sağda yay, Solda yay, Üstte yay, Altta yay (o taraftaki yaya eşit aralıkla) ve komşuları yelpaze gibi diz; altındaki Yay açısı (180°, 120°, 90°; her basışta sıradaki, hatırlanır) yayı daraltır, Satırları sar çok sayıdakileri kısa satırlara böler. Yaklaştır, uzaklaştır, döndür — Bağlı olanları yaklaştır / uzaklaştır node'un alt ağacını şeklini bozmadan ölçekler, Bağlı olanları döndür her basışta 15° döndürür (kartı açık node yokken seçim için Yay ve Sıkıştır). Hizala ve dağıt (en az iki seçili node): Hizala ve Dağıt (üç ve üzeri). Etiket konumu ve Etiket yönü (aşağı bakın). Seçim varken işlemler Seçilenlere uygulanır; işlemler her modda çalışır. Telefonda aynı işlemler node'a uzun basınca açılan menünün Diz bölümündedir.

Kümeler (Grafik bilgisi paneli): Kümeleri hesapla sıkı bağlı node gruplarını bulur; sonra Kümelere göre renklendir, Küme etiketleri, Kümeleri ayır ve Kümeleri topla kullanılabilir. Grafik değişince Yeniden hesapla.

Soy ağacı paketi ANNESİ/BABASI ilişkilerini (ters adı ÇOCUĞU olan tipleri de) okur ve SEÇİLİ kişiyi kök alır; seçili node'un ANNESİ/BABASI bağı yoksa (seçim yok ya da bir yer seçili) düğme pasiftir, bağ tipi göstergede gizliyse ipucu bildirilir ve hiçbir şey taşınmaz. Dört tür vardır: Ata ağacı (kök altta, anne tarafı solda, atalar yukarı), Alt soy ağacı (kök üstte, çocuklar yaşa göre aşağı, eşler yanında), Kum saati (ikisi birlikte) ve Yelpaze (kök ortada, her kuşak bir halka; anne tarafı sol yarı, baba tarafı sağ yarı). Kök yerinde kalır; yerler ve soy dışındaki node'lar kımıldamaz.

Kamera: Ekrana sığdır (⌘0), Yaklaştır ve Uzaklaştır (⌘+ / ⌘-), fare tekerleği ya da iki parmak.

Yerleşimler üç grupta:

Yerler#

Yer ekle (düzenleme araç çubuğu), Türkiye'nin il, ilçe, belde, mahalle, köy ve sokaklarından birini üst birimleriyle birlikte gerçek bir node olarak grafiğe ekler.

Arama kutusuna (İl, ilçe, belde, mahalle, köy ya da sokak ara) en az iki harf yazın; üst birimi de yazarak daraltabilirsiniz (“moda kadıköy”). Sonuçlarda oklarla gezip Enter ile ekleyin.

Sokaklar (cadde, sokak, bulvar, meydan, küme evler) tek kelimelik aramada gelmez; il, ilçe ve mahalle sonuçları binlerce aynı adlı sokağın altında kalmasın diye. Bir sokağı bulmak için üst birimini de yazın (“bağdat kadıköy”) ya da Sokakları da ara kutusunu işaretleyin; o zaman tek kelimeyle de sokak aranır. Üst birimleriyle ekle açıkken sokak Sokak → Mahalle → İlçe → İl zinciriyle eklenir (köydeki bir sokakta Mahalle yerine Köy gelir, beldedeki bir mahallede araya Belde girer). Sokak verisi Nisan 2021 tarihlidir: sonradan açılan ya da adı değişen sokaklar bulunmayabilir.

Üst birimleriyle ekle açıkken yer, bağlı olduğu ilçe ve ille birlikte BAĞLIDIR ilişkileriyle eklenir. Diyaloğu bir node seçiliyken açarsanız İlişki (isteğe bağlı) alanına yazdığınız adla (ör. DOĞUM YERİ) seçili node yere bağlanır.

Aynı yer ikinci kez eklenmez: grafikte zaten olan yer ve üst birimleri yeniden kullanılır. Tek bir ⌘Z eklenen her şeyi geri alır.

Bir il, ilçe ya da köy (mahalle, belde) düğümünün kartında (görüntülerken de, "Yer ekle" ile eklenenlerde de) Topluluklar bölümü, o yerin "Türkiye Toplulukları" vitrininde geçtiği toplulukları listeler: her satırda topluluğun rengi ve adı, il ve ilçede yer sayısı (güncel ve tarihî kayıtlar ayrı), köyde güncel ya da tarihî kayıt ve varsa aşireti/boyu. Satıra tıklamak yeri o topluluğun grafiğinde seçili açar. İlk 3 satır görünür, gerisi Tümünü göster ile açılır; yer hiçbir toplulukta yoksa bölüm görünmez. Kart İlişkiler, Müzeler ve ören yerleri, Doğal güzellikler, Topluluklar, Coğrafi işaretler sırasıyla ilerler.

Bir ilçe, köy, mahalle ya da belde düğümünün kartında (hangi grafikte olursa olsun) o yere kaynaklı bilgi girilir: Topluluk (güncel ya da tarihî, isteğe bağlı alt grup), Eski ad (yıl ve kökeni olan dil isteğe bağlı), Yerel (topluluk dilindeki) ad, Aşiret / boy , Yanlış bir kaydı düzelt (Vikipedi'den gelen bir topluluk kaydını ya da eski adı gerekçesiyle kaldırır) ya da 1928 okuma düzeltmesi (Osmanlıca) (1928 kitabının o köy için makine okuması yanlışsa doğru Osmanlıca yazım, 1928 Latin yazımı ya da Türkçe okuma; en az biri; onaylanınca zaman şeridinde ve 1928 grafiklerinde görünür). E-postası doğrulanmış her üye bilgi ekleyebilir: oturum açmamış ziyaretçi aynı düğmeleri görür, tıklayınca giriş sayfasına gider (girişten sonra aynı karta döner); e-postasını doğrulamamış üyeye E-postanızı doğrulayın sorusu çıkar ve ayarlara yönlendirilir. Üyenin girişi bir öneridir: site yöneticisi onaylayınca yayımlanır (günde en çok 20 öneri); site yöneticisinin girişi doğrudan yayımlanır. Kaynak zorunludur (“Yerel bilgi”, kitap, makale…); bağlantı ve not isteğe bağlıdır. Kişi adı ya da kişisel bilgi istenmez, yazmayın: katkı yalnız yer hakkındadır. Yayımlanınca "Türkiye Toplulukları", "Eski Yer Adlarının Dil Kökeni" ve yerin ilinin idari yapı grafiği birkaç saniye içinde arka planda güncellenir; köy kartlarında katkı "Kaynak: wide.tr katkısı (@kullanıcı, tarih) — kaynak" satırıyla görünür. Kartın Katkılar bölümü (Topluluklar'ın altında) o yerin onaylı katkılarını kaynağıyla, sizin önerilerinizi de durumuyla listeler: onay bekliyor (yalnız siz ve yönetici görür; bu sırada Düzenle ile değiştirebilir, Geri çek ile kaldırabilirsiniz), reddedildi (yöneticinin gerekçesiyle; yalnız siz görürsünüz) ya da yalnız ekleyende (yayımlanmaz; kartta yalnız siz görürsünüz). Onaylanmış, reddedilmiş ya da yalnız sizde kalan öneri değiştirilemez; yeni bir öneri açın. Her kararda size e-posta gelir; tüm önerileriniz Grafiklerim sayfasının Katkılarım bölümündedir. Site yöneticisi bekleyen öneriyi kartta ya da yönetim panelinde Onayla, Reddet (gerekçe zorunlu) ya da Yalnız ekleyende ile karara bağlar ve onaydan önce düzenleyebilir; ayrıca bir katkıyı Düzenle ile değiştirebilir (tür değişmez; her değişiklik bir sürüm olarak saklanır) ya da Gizle ile grafiklerden ve ziyaretçilerden kaldırabilir; gizlenen katkı yöneticiye soluk görünür ve Geri yükle ile döner. Yönetim panelinin Katkılar sayfası (sekmede bekleyen sayısı) bekleyenleri önce gösterir ve aynı işlemlerin yanında Geçmişi (sürümler, “Bu sürüme dön”) ve yalnız KVKK talebi ya da anlamsız giriş için Kalıcı sili (gerekçe ve iki adımlı onayla; sürümler de silinir) sunar. Güvenilir katkıcı: site yöneticisi bir üyeyi yönetim panelindeki üye sayfasından güvenilir katkıcı yapabilir; onun girişi onay beklemeden yayımlanır (günlük 20 sınırı sürer; kartta adının yanında güvenilir rozeti) ve yayımlanan katkıyı düzeltmek yöneticinin işidir. Tartışma: kendi önerinizin satırında (yöneticiye her katkıda) Tartışma (n) alanı açılır; burada siz ve site yöneticileri öneri hakkında yazışırsınız — başka üyeler ve ziyaretçiler görmez. Yazdığınızda karşı tarafa e-posta gider (aynı öneri için 10 dakikada en çok bir); kişi adı ya da kişisel bilgi yazmayın. Tartışmaya Katkılarımdan da ulaşılır; kendi yorumunuzu Düzenleyebilir (yorumda düzenlendi etiketi çıkar, tarihi üzerine gelince görünür; düzenleme e-posta göndermez) ya da Silebilirsiniz; yönetici başkasının yorumunu düzenleyemez, yalnız silebilir. Tartışma e-postalarını Ayarlar → Katkı tartışması e-postaları kutusuyla kapatabilirsiniz; kararların (onay, red, yalnız sizde) e-postaları yine gelir. Site yöneticilerine yeni öneriler saatte en çok bir kez toplu e-postayla bildirilir; karar gerekçeleri (onaydaki isteğe bağlı not dahil) panelin Geçmişinde her sürümle birlikte saklanır.

Bir il ya da ilçe düğümünün kartında (görüntülerken de), kartın en sonunda Coğrafi işaretler bölümü o yerin TÜRKPATENT'te tescilli ve başvuru aşamasındaki coğrafi işaretlerini listeler (il kartında ilçelerinkiler de); bir kurum düğümünde kurumun tescil ettirdikleri (başka başvuranlarla birlikte olanlar dahil) gelir. Ürün vitrinde varsa adına (ya da fotoğrafına) tıklamak onu "Türkiye Coğrafi İşaretleri" vitrininde, kendi ilinin grafiğinde seçili açar. Her satırda fotoğraf, tür (Mahreç işareti, Menşe adı, Geleneksel ürün adı), başvurudakilerde başvuru rozeti, Tescil belgesi (PDF) ve Kaynak kayıt bağlantısı vardır (bağlantılar yeni sekmede açılır); başvuru sahipleri arasında gerçek kişi olan kayıtların tescil belgesi (adlarını içerdiği için; kurumla birlikte başvurulmuş olsa da) arşivlenmez, yalnızca TÜRKPATENT kaynak bağlantısı verilir; ilk 3 satır görünür, gerisi Tümünü göster ile açılır. Liste boşsa bölüm görünmez. Veri ve görseller TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Portalı'ndandır (kaynak notu ürünün kendi sayfasında); gerçek kişi başvuru sahiplerinin adı gösterilmez. Hepsi "Türkiye Coğrafi İşaretleri" vitrininde de: ana grafikte iller ve ürün grupları, ürünler il ve ürün grubu kartlarındaki bağlantının açtığı alt grafiklerde.

"Müzeler ve Ören Yerleri" vitrini Türkiye'deki müzeleri, saray ve köşkleri ve ören yerlerini idari yapıya bağlar: ana grafikte üç grup ve iller, her grubun kendi grafiğinde (Türkiye'deki Müzeler, Saraylar ve Köşkler, Ören Yerleri) mekânlar harita üzerinde il, ilçe ve köy/mahalleleriyle, rengi alt türünü gösterir (her alt tür ayrı tip; genel ve öteki türler soluk gri); görünümler alt türe, işleticiye (ör. Bakanlık (muze.gov.tr)), UNESCO'ya ve ziyarete açık ören yerlerine göre süzer. Mekân kartında tür, işletici, adres, muze.gov.tr'deki ziyaret saatleri ve kapalı günler (anlık görüntü tarihiyle; değişmiş olabilir), MüzeKart (yalnızca muze.gov.tr açıkça yazıyorsa) ve Vikipedi, Wikidata, OpenStreetMap, devlet teşkilatı ve idari yapı bağlantıları vardır. Bir il, ilçe ya da köy (mahalle, belde) düğümünün kartında (görüntülerken de, "Yer ekle" ile eklenenlerde de) ve bir kurum düğümünde Müzeler ve ören yerleri bölümü o yerdeki (kurumda o kurumun) mekânlarını listeler: her satırda grubun rengi, ad ve tür · işletici; köy kodu yalnızca en yakın yerleşim olarak eşleşen mekânda yakınında yazar. Önce UNESCO Dünya Mirası, sonra muze.gov.tr ya da Millî Saraylar listesindekiler, sonra ada göre sıralanır; satıra tıklamak mekânı vitrin grafiğinde seçili açar. İlk 3 satır görünür, gerisi Tümünü göster ile açılır; liste boşsa bölüm görünmez. Kart İlişkiler, Müzeler ve ören yerleri, Doğal güzellikler, Topluluklar, Coğrafi işaretler sırasıyla ilerler.

"Doğal Güzellikler" vitrini Türkiye'nin korunan alanlarını, şelale ve göllerini, yayla ve dağlarını, adalarını ve mağaralarını idari yapıya bağlar: ana grafikte beş grup ve iller (birden çok ile yayılan korunan alan her ilinde sayılır), her grubun kendi grafiğinde (Korunan Alanlar, Şelaleler ve Göller, Yaylalar ve Dağlar, Adalar, Mağaralar) mekânlar harita üzerinde il, ilçe ve köy/mahalleleriyle, rengi alt türünü gösterir (millî park, tabiat parkı, şelale, yayla …; her alt tür ayrı tip). Birden çok ile yayılan korunan alan ana ilinin ağacındadır, öteki illerine soluk DİĞER İLİ çizgisiyle bağlanır. Görünümler alt türe göre süzer; Korunan Alanlar'da Son 5 yılda ilan edilenler, Yaylalar ve Dağlar'da Yayla Envanteri de vardır. Mekân kartında tür, il ve ilçe (birden çok ilse İller), resmî ilan tarihi, alan, yükseklik, en yakın idari birim ve DKMP liste sayfası, Vikipedi, Wikidata, OpenStreetMap ve idari yapı bağlantıları vardır; Türkiye Geneli Yayla Envanteri'ndeki (T.C. İçişleri Bakanlığı, 2017) yaylalarda ilçe merkezine uzaklık, alan, yol durumu ve kullanım dönemi de yazar, kaynak satırında cilt ve sayfa, bağlantılarda ilgili sayfasıyla envanterin PDF'i vardır (kaynak belgenin kopyası wide.tr'de saklanır). Korunan alanlar DKMP'nin resmî listelerinden ve tamdır; yaylalar büyük ölçüde envanterdendir; öteki gruplar Wikidata, Vikipedi ve OpenStreetMap'te yazılı olanlarla sınırlıdır. Bir il, ilçe ya da köy (mahalle, belde) düğümünün kartında Doğal güzellikler bölümü Müzeler ve ören yerlerinin altında o yerdeki doğal alanları aynı biçimde listeler: önce DKMP'nin resmî listesindeki korunan alanlar, sonra ada göre; satırda tür ve gerekirse yakınında (en yakın yerleşim 3 km'den uzaksa ya da uzaklık bilinmiyorsa en yakın yerleşim (28 km) gibi); il kartında o ile de yayılan korunan alanlar da çıkar.

"Eski Yer Adları" vitrini köy ve mahallelerin ad geçmişini üç dönemle gösterir: 1928 (Dahiliye Vekâleti'nin Köylerimizin Adları kitabı, Osmanlıca ve Latin yazımıyla), 1968 (İçişleri Bakanlığı, Köylerimiz) ve bugün. Ana grafikte iller harita üzerinde, köylerinin bilinen eski adı oranına göre renkli; her ilin kendi grafiğinde il → ilçe → yer, kırmızı adı değişmiş, yeşil 1928'den beri aynı adla, gri geçmişi bilinmiyor (eski adı biliniyorsa kartından eklenebilir); kartta zaman şeridi. Kazaların Yolculuğu 1928'in 391 kazasının bugün hangi ilde olduğunu üç sütunda gösterir (solda 1928 vilâyetleri, ortada kazalar, sağda bugünkü iller); turuncu kaza bugün başka bir ilde, sonradan il olan iller (plaka 68–81: Düzce 1928'de Bolu'nun kazasıydı) ayrı renkte. 1928 Mülkî Taksimatı 63 vilâyeti ve kazalarını gösterir; her vilâyetin kendi grafiğinde kaza → nahiye → köy, köy kartında Osmanlıca ve 1928 Latin yazımı, kitabın ilgili PDF sayfası ve bugünkü yer; Okuması şüpheli köyler görünümü, makine okumasında Osmanlıca ile Latin yazımı birbirini tutmayan satırları gösterir (doğrusu kitabın sayfasında). Doğru okumayı biliyorsanız köy kartındaki Okumayı düzelt ile önerebilirsiniz — köy bugünkü bir yere bağlı olmasa da: form, satırın kitaptaki görüntüsünü (sayfadan üç satırlık kesit, düzeltilecek satır kırmızı okla işaretli) ve altında Kitapta s. N bağlantısını gösterir; onaylanan düzeltme 1928 grafiklerinde (bağlı köyde zaman şeridinde de) görünür. Kitap makineyle okundu: okuma hataları olabilir, bir köy bugünkü bir yere yalnızca adı o bölgede tek anlamlıysa bağlanır. Kartlardaki Ad parçaları (yorum) satırı adı köklerine ve eklerine ayırıp kısa anlamlarını verir (Akpınar: ak “beyaz” + pınar “kaynak suyu”); bu bir yorumdur, kaynak bilgisi değildir, ve yalnız her parçası bilinen adlarda görünür.

Mekânlara katkı: Müzeler ve ören yerleri ile Doğal güzellikler bölümleri herkesin katkısına açıktır (e-postası doğrulanmış üyeler; yönetici onayından sonra yayımlanır, yönetici ve güvenilir katkıcının girişi doğrudan). Bir il, ilçe ya da köy kartında bölümün altındaki Müze ya da ören yeri ekle / Doğal güzellik ekle (bölüm boşsa Bilgi ekle menüsünden) o yerde eksik bir mekânı ekler (üyenin girişi öneridir): grup, tür, ad (müzede işletici), isteğe bağlı açıklama ve Wikidata kimliği. Listedeki her satırın altında Düzelt (ad, tür, konum — yer aramasıyla — ya da açıklama) ve Kaldır (gerekçeyle) vardır; bir mekânın kendi kartında aynı Düzelt ve Kaldır düğmeleri kartın üstündeki katkı çubuğundadır. Her öneri bir kaynak ister. Onaylanan katkı vitrine birkaç dakika içinde işlenir: yeni mekân ilgili grafiğe girer, düzeltme uygulanır, kaldırılan mekân çıkar; mekânın kartında katkı bir "Katkı:" satırıyla görünür. Öneriler topluluk katkılarıyla aynı yönetim panelinde incelenir. Kartta katkı nerede? Her şey kendi bölümünün yanındadır. Bölümde veri varsa ekleme bölümün altında (Eski ad ekle zaman şeridinin, Topluluk ekle Topluluklar'ın, Müze ya da ören yeri ekle Müzeler'in altında); düzeltme satırın kendisinde: zaman şeridinde eski ad satırında Yanlış (gerekçeli kaldırma önerisi), 1928 satırında Okumayı düzelt (form mevcut okumayla dolu gelir), mekân satırında Düzelt / Kaldır. Bölüm boşsa görünmez; ilk kayıt kartın başlığının altındaki Bilgi ekle ▾ menüsünden girilir (Ad geçmişi: eski ad, yerel ad; Topluluklar: topluluk, aşiret; Mekânlar: müze ya da ören yeri, doğal güzellik). Eski adı bilinmeyen (gri) yerin kartındaki Eski adını ekle de aynı formu açar. Arka arkaya birkaç bilgi girerken Kaydet ve yenisini ekle formu boşaltır, kaynağı korur; son kullandığınız kaynaklar bu tarayıcıda hatırlanır ve kaynak alanında önerilir. Mekânın kendi kartında çubukta Düzelt ve Kaldır, her vitrin grafiğinin her düğümünde (kurum, topluluk, coğrafi işaret, mutfak, müze, TBMM…) çubuğun sağında Hata bildir vardır. Hata bildiriminde yanlışın nerede olduğunu (ad, açıklama, ilişkiler, özellikler, konum ya da başka) seçip ne yanlış, doğrusu ne yazarsınız; kaynak isteğe bağlıdır. Bildirim vitrine kendiliğinden işlenmez: site yöneticisi yönetim panelinin Katkılar sayfasında (tür: Hata bildirimi) okur ve düzeltir; güvenilir katkıcının bildirimi de onay bekler. Bildiriminiz kartın Katkılar bölümünde ve Katkılarımda durumuyla görünür.

Yer türleri ve renkleri:

• İl
• İlçe
• Belde
• Mahalle
• Köy
• Sokak

Teşkilat#

Teşkilat ekle (düzenleme araç çubuğu, Yer ekle'nin altında) devlet teşkilatındaki bir kurumu ya da birimi DETSİS kaydından gerçek bir node olarak grafiğe ekler: bakanlık, genel müdürlük, il müdürlüğü, okul, hastane, belediye, mahkeme…

Arama kutusuna (Kurum ya da birim ara (ad ya da DETSİS no)) en az iki harf ya da DETSİS numarası yazın; birden çok kelime hepsini içerenleri getirir (“nüfus müdürlüğü konya”). Her satırda birimin türü, bağlı olduğu ana kurum ve ili/ilçesi görünür; oklarla gezip Enter ile ekleyin. Diyaloğun altında verinin tarihi yazar (Kaynak: DETSİS).

Üst birimleriyle ekle açıkken birim, bağlı olduğu ana kuruma kadar üst birimleriyle ve BİRİMİDİR / BAĞLI KURULUŞU gibi ilişkilerle eklenir. Bulunduğu yeri de ekle birimin ilçesini ve ilini (Yer ekle'deki gibi) ekleyip BULUNDUĞU YER ilişkisiyle bağlar; konumu olmayan birimde bu seçenek kapalıdır. Diyaloğu bir node seçiliyken açarsanız İlişki (isteğe bağlı) alanına yazdığınız adla (ör. ÇALIŞTIĞI YER) seçili node birime bağlanır.

Aynı birim ikinci kez eklenmez: grafikte zaten olan birim (teşkilat vitrinlerinden kopyalananlar dahil) ve üst birimleri yeniden kullanılır. Tek bir ⌘Z eklenen her şeyi geri alır. Kapanmış birimler aramada çıkmaz.

Paylaşım ve üyeler#

Üst çubuktaki Paylaş grafiğin erişimini, bağlantısını, gömme kodunu ve üyelerini yönetir; düzenleme araç çubuğundaki Grafik ayarları aynı pencereyi ayarlar sekmesinde açar.

Erişim: Herkese açık (herkes görür, aramada çıkar; e-postanızın doğrulanmış olması gerekir), Üyelere açık (kartı herkese görünür; açmak için e-postası doğrulanmış üye girişi gerekir, giriş yapmayanlar ad, açıklama ve ağ şeklini görür; tanıtımdan üye olup e-postasını doğrulayan grafiğe geri döner; düğüm sayfaları — ad, tip, açıklama, özellikler ve ilişkiler — herkese açıktır ve aramada çıkar), Bağlantı ile (yalnızca bağlantıyı bilenler) ya da Özel (yalnızca siz ve üyeler). Grafiğin yönetebildiğiniz alt grafikleri varsa Alt grafiklere de uygula kutusu (varsayılan işaretli) seçilen seviyeyi onların hepsine de yazar.

Bağlantıyı Kopyala ile paylaşın; Yeni bağlantı üret eskisini geçersiz kılar. Göm, grafiği başka bir sitede salt okunur göstermek için kod verir (erişim herkese açık ya da bağlantı ile olmalı). Node kartındaki Bağlantıyı kopyala o node'u açan adresi verir. Adresler okunurdur: grafiğin ve node'un adından oluşur (ör. /graphs/duzce-cografi-isaretleri?node=duzce-81); kopyalanan bağlantı haritanın o anki yakınlaştırmasını taşımaz. Grafiğin adı değişince adres de değişir, eski adres yeni adrese yönlendirir.

Üyeler sekmesinde e-posta ya da kullanıcı adıyla Üye ekle. Roller: sahip, yönetici (erişimi, üyeleri ve ayarları yönetir), editör (düzenler) ve görüntüleyici (özel grafiği görür). Hesabı olmayan adrese davet gider; Bekleyen davetler listesinde bir daveti Yeniden gönder ile tekrarlayabilir ya da iptal edebilirsiniz. Üyeleri Çıkar ile çıkarabilir, kendiniz Ayrıl ile ayrılabilirsiniz.

Ayarlar sekmesi: ad, açıklama ve Kapak görseli. Kapak görseli yoksa grafik kartında ağın kendi şekli (node'lar tip renginde) gösterilir; boş grafikte renkli bir yer tutucu ve adın ilk harfi. Tehlikeli bölgedeki Grafiğin içeriğini sil tüm node, ilişki ve kayıtlı görünümleri kalıcı olarak siler, tipleri ve ayarları bırakır; onay için grafiğin adını yazmanız istenir (yalnızca düğüm konumlarını geri almak için Yerleşim panelindeki Konumları sıfırla kullanılır); Grafiği sil geri alınamaz.

Çeviriler ve grafiğin dili#

Bir grafiği kendi dilinizde yazarsınız; siteyi başka dilde açanlar, sizin girdiğiniz çeviriyi görür. Çevirisi olmayan her metin grafiğin kendi dilinde görünür: hiçbir alan boş kalmaz. Dili üst çubuktaki TR · EN ile değiştirirsiniz; aynı sayfa (açık düğümüyle) öbür dilde açılır. Adresler de dile uyar: site İngilizce açıkken grafik ve düğüm adresleri İngilizce adlardan oluşur (/en/graphs/family-tree-of-the-prophets?node=adam); Türkçe adres de çalışır ve İngilizcesine yönlendirir.

Grafiğin dili: yeni grafik, onu oluşturduğunuz arayüz dilinde başlar; Paylaş → Ayarlar'dan değiştirebilirsiniz. Ad, açıklama, tipler ve düğümler her zaman bu dilde yazılır.

Paylaş → Çeviriler sekmesi (sahip, yönetici ve editör): grafiğin adı, bölümü ve açıklaması; her düğüm ve ilişki tipinin adı, yönlü ilişkilerin Ters adı ve özellik adları solda kendi dilinde, sağda çeviri kutusuyla listelenir. Boş bırakılan kutu ziyaretçiye otomatik çeviriyi ya da kaynak metni gösterir; Kaydet o dildeki çevirinin tamamını yazar.

Görüntüleme modunda herkes, grafiği düzenleyebilenler de, seçtiği dili görür; düzenleme moduna geçince ad ve tipler grafiğin kendi dilinde gösterilir ve öyle düzenlenir (çeviri kaynak metnin üstüne yazılmaz). Ayarlar'daki ad ve açıklama kutuları da her zaman kaynak metinle dolar. Düğümler bölümünde düğüm adlarını arayıp tek tek çevirebilirsiniz (50'şer listelenir); hazır grafiklerde adların çoğu kaynaklarından otomatik gelir.

wide.tr'nin hazır grafiklerinde tip, özellik ve görünüm adları, açıklamalar ve kaynağı İngilizce ad veren kişi ve kurumların adları otomatik çevrilir; devlet teşkilatındaki alt birimlerin adları (müdürlük, okul, mahkeme, muhtarlık…) kurumsal sözcükler sözlükle çevrilerek İngilizceleşir, köy, okul ve kişi gibi özel adlar olduğu gibi kalır; kutuya yazdığınız çeviri onun yerine geçer ve grafik yeniden üretildiğinde de korunur.

Grafik istatistikleri ve ilgi haritası#

Kendi grafiğinizin ne kadar ilgi gördüğünü Paylaş → İstatistikler sekmesinde görürsünüz. Sekme yalnız grafiğin sahibine (ve site yöneticisine) görünür; grafiğe üye olarak yazabilenler bile göremez. Dönem seçilir: Son 7, 30, 90, 365 gün ya da Tüm zamanlar. Grafiklerim sayfasındaki ve kendi profilinizdeki kartlarda da göz simgesiyle her grafiğin son 30 gün görüntülenmesi yazar (yalnız size görünür).

Görüntülenme grafiğin sayfa açılışlarıdır (üye ve girişsiz ayrı); Ortalama kalış sayfanın ekranda açık kaldığı süredir (toplamı altında). Node kartı açılışı, PNG indirme ve Dışa aktarma sayıları da verilir. Günlük görüntülenme çubuklarının üzerine gelince o günün sayısı yazılır. En çok açılan node'lar listesinde (ilk 20) bir satıra tıklayınca o node seçilir. Gün Türkiye saatiyle döner; botlar sayılmaz.

İlgi haritasını göster node'ları seçili dönemde kartlarının kaç kez açıldığına göre renklendirir: hiç açılmayanlar gri, az açılanlar açık turuncu, çok açılanlar koyu turuncu (ölçek logaritmiktir; birkaç çok bakılan node gerisini ezmez). Harita açıkken tuvalin sol altındaki çip dönemi ve göstergeyi gösterir; çipe tıklamak İstatistikler'e döner, × haritayı kapatır. Harita yalnız sizin ekranınızdadır, kaydedilmez ve küme renklerinin önüne geçer.

Bütün sayılar kimliksiz toplamlardır: kimin baktığı, IP ya da çerez gösterilmez ve tutulmaz (bkz. Gizlilik).

Geçmiş: kim, ne zaman, ne yaptı#

Grafik diyaloğundaki Geçmiş sekmesi grafikte yapılan her değişikliği yeniden eskiye listeler: kimin, ne zaman, ne yaptığı (node ve ilişki ekleme, düzenleme, silme; ayar, çeviri ve görünüm değişiklikleri; içe aktarma, sıfırlama). Sekmeyi grafiğe yazabilenler (sahip, yönetici ve editör üyeler) ve site yöneticileri görür.

Otomatik kayıt her düzenlemeyi ayrı gönderdiği için aynı kişinin aynı grafikteki 30 dakika içindeki düzenlemeleri tek satırda toplanır; satırda sayılar ve eklenen, düzenlenen, silinen node adlarından örnekler görünür. Yalnız node taşıyan satırlar k (küçük değişiklik) işaretlidir ve Küçük değişiklikleri gizle ile çıkarılabilir; eski kayıtlar Daha eski ile yüklenir. Geçmiş 7 Ekim 2026'dan itibaren tutulur.

Satırdaki Farkı göster değişikliğin ayrıntısını açar: eklenen, silinen ve değişen her node, ilişki ve tip; değişen alanlar (ad, açıklama, tip, görsel, özellikler, ilişkinin uçları ve ağırlığı) eski değer üstü çizili, yeni değer yanında. Yalnız taşınan node'lar sayı olarak gösterilir. Kendi değişikliklerinizin tamamını Grafiklerim sayfasındaki Grafik değişikliklerim bölümünde görürsünüz.

Grafiğin sahibi, grafik yöneticileri ve site yöneticileri bir satırdaki Geri al ile o değişikliği (birleşmiş 30 dakikalık oturumun tamamını) geri alabilir: eklenen node ve ilişkiler silinir, silinen ve değiştirilenler önceki hâline döner. Sonradan aynı kayıtlara başkası dokunduysa geri alma reddedilir — önce sonraki değişiklik geri alınır. Geri alma da geçmişe yazılır ve o da geri alınabilir; içe aktarma, sıfırlama, ayar ve çeviri değişiklikleri geri alınamaz. Site yöneticileri Yönetim → Katkılar altında Katkı verenler (kişi başına düzenleme, düzenlediği grafik, node sayıları ve yer/mekân önerileri) ve Son değişiklikler (sitedeki tüm grafik değişiklikleri, kişiye süzülebilir, oradan da geri alınabilir) listelerini, üye sayfasında da o kişinin Katkılarını görür. Silinen grafiklerin silme kaydı kalır.

Hesap ve gizlilik#

Hesabınız e-posta, kullanıcı adı, görünen ad, kısa tanıtım ve profil görselinden oluşur; Ayarlar sayfasından düzenlenir. Kayıt olurken ve bundan sonra, hangi verilerin nasıl işlendiği Gizlilik sayfasında (/gizlilik) anlatılır; KVKK kapsamındaki haklarınız ve başvuru adresi de orada.

Giriş yaptığınızda hangi grafik ve düğümleri açtığınız, grafikte geçirdiğiniz süre, dışa aktarmalarınız ve PNG indirmeleriniz kaydedilir; bu ayrıntılı kayıtları site yöneticileri görür ve 90 gün sonra silinir. Son giriş zamanınız hesap bilgisidir, hesabınız açık kaldıkça tutulur. Hesabınızı Ayarlar → Hesabımı sil ile silerseniz etkinlik kayıtlarınız da silinir.

Hesabınıza her girişte (kayıt, parola sıfırlama ve parola değişikliği dâhil) IP adresi, tarayıcı, işletim sistemi ve cihaz türü kaydedilir; Ayarlar → Son girişleriniz listesinde son 10 girişinizi görürsünüz — tanımadığınız bir giriş varsa parolanızı değiştirin. Giriş kayıtları 1 yıl saklanır; yalnızca site yöneticileri görür (yönetim panelinde üye sayfasının Girişler bölümü ve üye listesinde son giriş IP'si).

Giriş yapmamış ziyaretçilerin bakışları yalnızca kimliksiz günlük sayaçlara yazılır; bu sayaçlar için IP adresi, çerez ya da parmak izi saklanmaz. Çerez olarak yalnızca giriş yapınca oluşan zorunlu oturum çerezi, dil tercihi çerezi (NEXT_LOCALE) ve Cloudflare'in güvenlik çerezi kullanılır; arayüz tercihleri tarayıcının yerel depolamasında kalır. Web sunucusu güvenlik için sınırlı süreli erişim kayıtları (IP adresi, zaman, istenen adres) tutar; Cloudflare de trafiği iletirken IP adresini işler.

E-postası doğrulanmış her üye Ayarlar → Katkı tartışması e-postaları kutusuyla katkı tartışmalarındaki yeni yorumların e-postasını kapatabilir; önerilerinize verilen kararların e-postaları bu tercihten bağımsız gelir. Site yöneticileri ayrıca Katkı bildirimleri kutusuyla yeni katkı önerilerinin özet e-postasını (saatte en çok bir) açıp kapatabilir; bu kutu yalnız yöneticilere görünür.

Site yöneticisi, yönetim panelinde bir üyenin sayfasındaki Bu üyenin gözüyle gör düğmesiyle siteyi o üyenin gördüğü gibi açabilir: grafiklerini, özel ve paylaşılan içeriklerini, ayarlarını denetlemek için. Gözlem salt okunurdur — hiçbir şey eklenemez, değiştirilemez ya da silinemez, yöneticinin bakışları üyenin etkinliğine yazılmaz; bir değişiklik denenirse kaydedilmez ve şerit kırmızıya dönüp değişiklik kaydedilmedi der. Gözlem sürerken sayfanın altında @üye gözüyle bakıyorsunuz şeridi durur; Gözlemi bitir ile yöneticinin kendi görünümüne dönülür (en geç 2 saat sonra kendiliğinden biter). Her gözlemin başlangıcı ve bitişi sunucu günlüğüne yazılır. Yönetici aynı sayfadaki Oturumlarını sonlandır ile üyeyi tüm cihazlarda oturumdan çıkarabilir (şifresi değişmez, yeniden giriş yapabilir); kutu, son girişe göre açık oturum olup olmadığını tahmin eder ve oturumların en son ne zaman kapatıldığını gösterir.

Yönetim → SEO sayfasında sayaçların altındaki Listeyi gör bağlantıları dizine giren ve girmeyen grafiklerin ve profillerin tam listesini açar (ada göre aranır, sayfalanır); her düzeltilebilir sorunun da tam listesi vardır. Sayfa ayrıca son 30 günde girişsiz en çok bakılan grafikleri ve dizine kapalı olduğu hâlde girişsiz ziyaret alan grafikleri gösterir.

Telif hakkı ve kullanım koşulları#

wide.tr'deki hazır grafikler çoğunlukla kamuya açık kaynaklardan (resmî kurum verileri, açık veri tabanları, ansiklopediler) derlenir. Verinin kamuya açık olması, bu grafiklerin serbestçe kopyalanıp kullanılabileceği anlamına gelmez: grafikler lisanslı içeriktir ve gelişigüzel kullanım telif sorunu doğurur.

Bir grafik ham verinin kendisi değildir. Hangi kayıtların seçildiği, birbirine nasıl bağlandığı, tiplere ve gruplara ayrılması, yerleşim ve görünümler, açıklamalar, çeviriler ve görsel tasarım emek ve yaratıcılık ürünüdür. Bu derleme, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun eserlere ve veri tabanlarına tanıdığı koruma kapsamındadır; aksi belirtilmedikçe tüm hakları saklıdır.

Kaynak verinin kendi lisansı da ayrıca geçerlidir. Grafik açıklamalarında kaynak belirtilir; örneğin raylı sistemler OpenStreetMap (ODbL), Yer ekle aracındaki sokak verisi NVİ kayıtlarının açık bir derlemesi (GPL-3.0), Osmanlı Hanedanı Wikidata (CC0) kaynaklıdır. Ham veriye ihtiyacınız varsa onu asıl kaynağından, o kaynağın lisans koşullarıyla alın; wide.tr'deki derlenmiş hâli bu lisansların yerine geçmez.

Serbest olanlar: grafiklere ve node'lara bağlantı vermek, Paylaş'taki gömme kodu ile grafiği kendi sayfanızda göstermek, kişisel inceleme ve öğrenme amacıyla bakmak, eleştiri, haber ya da eğitim amacıyla kaynak göstererek ("wide.tr" ve grafiğin adresi) sınırlı alıntı yapmak.

İzin gerektirenler: grafiklerin ya da içeriklerinin toplu olarak kopyalanması (otomatik araçlarla çekme dâhil), başka bir sitede, uygulamada ya da yayında yeniden yayımlanması, dışa aktarılan dosyaların ve PNG görüntülerinin kaynak gösterilmeden ya da ticari amaçla kullanılması, grafiklerden türetilmiş veri setlerinin dağıtılması. Bunlar yazılı izin olmadan yapılırsa telif hakkı ihlali oluşabilir.

Kullanıcıların oluşturduğu grafiklerin hakları grafiği oluşturana aittir; bu grafikleri kullanmak için sahibinden izin alın. Kendi grafiğinize veri, metin ya da görsel eklerken bunları kullanma hakkınız olduğundan emin olun: başkasına ait içeriği izinsiz yüklemenin sorumluluğu yükleyene aittir.

İzin, lisans ya da hak ihlali bildirimi için Gizlilik sayfasındaki (/gizlilik) iletişim adresine yazın. Bu bölüm genel bilgi verir, hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Kısayollar#

Kısayollar grafik ekranında çalışır; bir yazı alanındayken, Kartografi'de ve veri tablosunda devre dışıdır (Esc hariç). Mac'te ⌘, diğer sistemlerde Ctrl kullanılır; düzenleme kısayolları düzenleme yetkisi ister.

Fare ve dokunma: boş alana çift tıklama node ekler (telefonda uzun basma), Alt+sürükle iki node'u bağlar, Shift+sürükle kutuyla seçer, sağ tık (telefonda node'a uzun basma) menüyü açar; tekerlek ya da iki parmak yakınlaştırır.

Sık sorulanlar#

Aynı adlı iki kişiyi nasıl girerim? Editörde aynı adla iki node eklenebilir, ama içe aktarma node'ları tip ve ad ile eşleştirir: dosyada aynı tip ve addaki iki satır tek node olur. Eşadlıları adlarına ayırt edici bir ek koyarak girin (“Kerem Deneme (1950)”) ya da dosyada Id sütunu kullanın.

Tarih türü var mı? Hayır: özellikler metin, sayı ya da evet/hayır olur. Tarihi metin olarak yıl-ay-gün biçiminde yazın (1987-05-23) ki sıralama doğru olsun; yalnızca yılı biliyorsanız sayı türünde bir yıl özelliği kullanın.

Ağırlık ne işe yarar? Her ilişkinin bir ağırlığı vardır (varsayılan 1). Ağırlık çizgiyi kalınlaştırır, Ağırlıkları göster açıkken etikette yazar ve ağırlıklı boyut kurallarında (Gelen ağırlıklı, Giden ağırlıklı) toplanır.

Ziyaretçiler ne görür? Herkese açık grafikleri ve bağlantısını bildikleri grafikleri görüntüleme modunda açar; arar, kartları ve görünümleri okurlar ama hiçbir şeyi değiştiremezler. Açılıştaki yerleşim ve görünüş, Kartografi'de Ziyaretçi varsayılanı yap ile kaydedilen ayarlardır.

Grafikler başka dilde görünür mü? Evet: her grafiğin bir dili vardır ve siteyi başka dilde açanlar, düzenleyenlerin Çeviriler sekmesinde girdiği adları görür; çevirisi olmayan metin grafiğin kendi dilinde kalır. wide.tr'nin hazır grafiklerinde tipler, özellik adları, açıklamalar ve görünümler İngilizcedir; kişi ve kurum adları kaynakların İngilizcesiyle (Wikidata, DETSİS, elle derlenmiş veri) gelir, yer, parti ve hat adları özel ad olduğu için olduğu gibi kalır.